MODUŁ I:
„Silna” – czyli jaka?

Skąd się bierze potrzeba bycia „tą, która da radę”?

Przez wiele lat mojego życia i pracy – odpowiedź na to pytanie była wręcz banalna. Osobiście uważałam, że „bycie tą, która daje radę” to moja wielka zaleta i po prostu moja cecha charakteru, z której byłam dumna.
Jednak kilkanaście lat temu okazało się, że to była tylko strategia przetrwania, która kiedyś była mi potrzebna — i została ze mną za długo.

Dzielę się teraz Tobą moimi okryciami dotyczącymi potencjalnych źródeł pochodzenia tej siły w Tobie, która zawsze wszystko ogarnia. Sprawdź teraz proszę, które z tych możliwości są Twoją osobistą przyczyną Twojej siły, która zaczyna Cię za dużo kosztować… bo tak przypuszczam skoro właśnie to czytasz – to znaczy, że już się zorientowałaś – tak jak ja kiedyś, że to nie zaleta i nie zwykła cecha charakteru, tylko coś co zaczyna uwierać, przeszkadzać, ciążyć.

I kiedy słyszałaś takie słowa nagle zaczynałaś

• pilnować młodszego rodzeństwa
• pamiętać o obowiązkach
• uspokajać dorosłych
• przewidywać, co może pójść nie tak

Robiłaś tak nie dlatego, że chciałaś tego, tylko dlatego, że rodzina bez ciebie nie mogła prawidłowo funkcjonować - system bez Ciebie się nie domykał.

Właśnie wtedy Dziecko przestaje być dzieckiem. Zamiast: spontaniczności, beztroski, „nie wiem” - pojawia się: czujność, odpowiedzialność, napięcie, myślenie „co trzeba zrobić” Taki stan ma nawet swoją nazwę… i nazywa się emocjonalnym parentyfikowaniem (dziecko przejmuje rolę dorosłego).

Niestety Ty jako mała dziewczynka nie nazywałaś tego w ten sposób, bo nawet nie mogłaś być tego świadoma, Ty wtedy po prostu miałaś jedną prostą myśl: „Ktoś musi”, „jak nie ja to kto?”. To była Twoja krótkoterminowo strategia przetrwania i dawała Ci wtedy:

• poczucie ważności
• sens
• względną stabilność
• miejsce w rodzinie
• I bardzo silny przekaz: Moja wartość = moja użyteczność.

• obserwować nastroje innych,
• przewidywać reakcje domowników i kolegów,
• nie dokładać problemów,
• „być grzeczna” wtedy, gdy komuś jest ciężko,
• robić komuś herbatę, żeby komuś sprawić przyjemność,
• przytulać innych, żeby się lepiej poczuli,
• mówić „nic się nie stało”
• brać na siebie winę, żeby ktoś inny poczuł ulgę

Nikt Cię o to nie prosił wprost, ale Ty oczami tej małej dziewczynki widziałaś i czułaś, że: „Jeśli ja się ogarnę, to komuś będzie lżej.”

Nie wiedziałeś wtedy to nie była Twoja odpowiedzialność ty wtedy myślałaś „Ktoś musi być silny”, „jeśli ja się rozsypię, wszystko się posypie”, „nie mogę dokładać problemów” i w Twojej psychice zapisał się kolejny program, następne silne przekonanie: „Ja dam radę, bo ktoś inny nie daje.” Ten program został zapewne jeszcze wzmocniony systemem nagród… bo za to, że dawałaś radę dostawałaś:

• pochwały za dojrzałość,
• etykietę „mądrej”,
• poczucie bycia potrzebną,
• względny spokój w domu,

Niby nikt nie krzyczał, nikt nie był zły, ale dla ciebie działo się coś bardzo ważnego i potrzebowałaś wsparcia, przytulenia, zauważenia…a zamiast tego odebrałaś sygnał, że jesteś nieważna, twoje emocje i problemy są niewygodne, nie ma na nie miejsca.

Tego typu doświadczenia z dzieciństwa podświadomie nauczyły cię wyczuwać nastroje innych, ogarniać się, być „dzielną”. Efektem takich doświadczeń była twoja adaptacja. Następnym razem, kiedy przydarzył Ci się taki smutny dzień w szkole wróciłaś do domu i już nie powiedziałaś, że jest Ci smutno, zamiast tego uśmiechnęłaś się i poszłaś do pokoju poradzić sobie ze swoim smutkiem sama. I takie działanie spowodowało, że tym razem dostałaś za to zachowanie „nagrodę” w postaci słów mamy lub taty: „Ale Ty jesteś dzielna!” I tak powstała kolejna strategia przetrawiania – kolejny użyteczny nawyk i schemat, że „bycie dzielną” i radzenie sobie samej - przywraca spokój w domu, nie obciąża innych, daje poczucie, że masz kontrolę. 30 lat później ten schemat, to przekonanie wraca do Ciebie jak bumerang, bo ta sama dziewczynka – teraz już dorosła kobieta, kiedy widzi, że:

• ktoś w pracy jest przeciążony - bierze na siebie więcej;
• czuje napięcie w swojej relacji - to natychmiast - rezygnuje z siebie,
• ma gorszy moment – to absolutnie - nie pokazuje tego innym,

I ta kobieta mówi: „Ja sobie poradzę.” Nie dlatego, że tak chce, tylko dlatego, że nauczyła się, że w ten sposób jest bezpieczna i „dostanie może nawet jakąś nagrodę”

Kiedy Twoje emocje nie miały przestrzeni, nauczyłaś się być tą, która nie potrzebuje.

Ad. 2 Dziedzictwo naszych przodków

Czy kiedyś zastanawiałaś się jak do tego doszło, że w Polsce jest aż tyle silnych, samodzielnych niezależnych kobiet?

Jeśli jesteś silna, to bardzo możliwe, że nie nauczyłaś się tego sama.
Twoja siła nie wzięła się tylko z charakteru, ambicji czy doświadczeń zawodowych.

Ona przyszła do Ciebie z bardzo daleka, bo z historii kobiet z Twojego rodu.

Przez dziesiątki, a właściwie setki lat w Polsce kobiety żyły w świecie, w którym nie miały żadnego wyboru. Musiały po prostu nauczyć się być silne.

One nie miały wyboru, bo:

• polscy mężczyźni szli na wojny, powstania, byli zabierani, ginęli albo wracali poranieni,
• kraj znikał z mapy, zmieniał granice, rozpadały się całe porządki,
• bieda, strach i niepewność były codziennością

więc one zostawały z dziećmi, z domem, z odpowiedzialnością. Nie dlatego, że były „takie dzielne”, tylko dlatego, że ktoś musiał.

Dlatego dziś tak wiele kobiet:

• bierze na siebie za dużo,
• nie prosi o pomoc,
• zaciska zęby,
• działa nawet wtedy, gdy ciało już nie ma siły
• myśli: „Taka już jestem.”…,

a prawda jest dużo głębsza. Prawda jest tak, że Twoja siła to dziedzictwo! To nie wada, nie błąd, nie coś, co trzeba zniszczyć, to fakt, że to co kiedyś było konieczne, nie znaczy, że dziś musi ranić.

Możesz uhonorować siłę twoich przodkiń - nie powtarzając ich poświęcenia.

Możesz do nich w myślach lub na głos powiedzieć: „Dziękuję Wam. Teraz już nie muszę żyć w trybie przetrwania. Jestem silna, bo Wy moje przodkinie nie miałyście wyboru. Ja dziś mam.

Ad 3. Iluzja kontroli.

Dla wielu kobiet „dawanie rady” nie jest ambicją jakby mogło się wydawać na pierwszy rzut oka. Jest sposobem, żeby poczuć się bezpiecznie.

Bo kiedy ogarniasz, przewidujesz, bierzesz na siebie więcej — w środku pojawia się ulga. Masz wrażenie, że trzymasz sprawy w swoich rękach, że nic Cię nie zaskoczy,
Że jeśli dopilnujesz wszystkiego, nie wydarzy się nic, co mogłoby Cię zranić.

Ad. 4 Lęk przed byciem „za dużo”

Wiele silnych kobiet od bardzo dawna niesie w sobie przekonanie, że ich potrzeby, emocje i zmęczenie są zbyt obciążające dla innych. Bycie „za dużo” kojarzy się z ryzykiem: odrzucenia, krytyki, bycia postrzeganą jako słaba lub trudna.

Silne kobiety boją się, że jeśli pokażą za dużo: smutku, złości, chaosu, wątpliwości, emocji, oczekiwań, wymagań to efektem tego będzie to, że ktoś się od nich odsunie, ktoś się na nie wkurzy, przestanie akceptować, albo w ostateczności odrzuci i usunie ze swojego życia.

Ten lęk bardzo rzadko jest bezpośredni i głośny. On działa cicho, tak jakby w tle i objawia się w zdaniach / myślach typu:

„Nie będę marudzić.”
„Inni mają gorzej.”
„Nie chcę robić problemu.”

Dlatego większość silnych kobiet:

• zamiast powiedzieć, że jest trudno, zaciskasz zęby i idziesz dalej.
• Zamiast poprosić o pomoc, bierzesz więcej na siebie.
• Zamiast się na kimś oprzeć, stajesz się tą, która wszystko uniesie.

Ad. 5 Tożsamość oparta na funkcji

Dla silnej kobiety „dawanie rady” z czasem przestaje być tylko jej sposobem działania. Zaczyna być odpowiedzią na pytanie: kim jestem?

Silna kobieta często zna siebie przez funkcję, jaką pełni, czyli:

• ta, na którą można liczyć,
• ta, która ogarnia,
• ta, która spina całość,
• ta, która nigdy nie odmawia pomocy,
• ta, która nie zawodzi,

Bycie potrzebną daje poczucie sensu i miejsca. Bycie niezawodną sprawia, że rośnie poczucie własnej wartości. I tu pojawia się ryzyko, że poczucie wartości kobiety zaczyna zależeć od jej wydolności i wytrzymałości.

Silna kobieta w swojej podświadomości ma ukryte schematy myślowe:

• jestem ważna, gdy działam,
• jestem widziana, gdy pomagam,
• jestem bezpieczna, gdy daję radę.

PODSUMOWANIE

To, że nauczyłaś się dawać radę, uratowało Cię kiedyś. Nie oznacza to jednak, że ma Cię prowadzić dalej.

Nie chodzi o to, żeby:

• przestać być kompetentną
• zrezygnować z ambicji
• „rozsypać się”

Chodzi o to, żeby:

• przestać mylić wartość z wydolnością,
• przestać zasługiwać na prawo do odpoczynku,
• zacrząć działać z wyboru, nie z lęku,
• przestać być tą, która płaci za bycie silną zbyt wysoką cenę.

PODSUMOWANIE CAŁEGO MODUŁU:

Nie chodzi o to, żeby przestać być silną. Chodzi o to, żeby przestać być dla siebie PRZE-mocą.

Jeśli dotarłaś do tego momentu kursu to na pewno już ROZUMIESZ, dlaczego tak masz”, jakie są źródła Twojej siły. W module 7 „Siła vs Moc – fundamentalne rozróżnienie” tego kursu będziesz mogła już widzieć cały obrazek, który pozwoli ci podjąć świadomą decyzję o tym, czy dalej chcesz być silna, czy może jesteś już gotowa być Kobietą w Mocy, czyli dalej sprawczą, pomocną, ogarniającą, ale bez poświęcania samej siebie.

Teraz jednak przychodzi czas, żeby znaleźć odpowiedź na pytanie przed czym ta siła Cię chroniła. Bo ona nie wzięła się ot tak sama z siebie tylko była odpowiedzią na coś co kiedyś zabolało i zraniło. Siła niesie w sobie zawsze historię ochrony, dlatego w kolejnym module zobaczymy jaka jest twoja osobista historia ochrony, która pomogła Ci przetrwać. Dowiesz się jak i gdzie to w Tobie żyje oraz jaki oręż (maski, zbroje) sobie zafundowałaś, żeby przetrwać i żyć!

Gotowa, żeby zobaczyć kto i co Cię raniło i w jak mocno się uzbroiłaś, żeby się ochronić przed ponownym zranieniem?

Zakończenie Modułu 1

Gratulacje! Ukończyłaś Moduł 1.
Jesteś gotowa na Moduł 2: Rany, Maski i Zbroje.

MODUŁ 2

Z jakiego powodu i w co „uzbrajają się” silne kobiety (Wojowniczki), żeby przetrwać?

Czym są nasze strategie przetrwania?

Strategie przetrwania to sposoby, których nauczyłyśmy się, żeby poradzić sobie z bólem, brakiem bezpieczeństwa albo nadmiarem odpowiedzialności. To są nasze sposoby, które kiedyś pozwoliły nam poradzić sobie z trudną rzeczywistością. To nie są nasze wady ani błędy w charakterze. To są inteligentne mechanizmy, które kiedyś nas uratowały. One się w nas wykształcają, kiedy jako dziewczynka doświadczamy:

• braku wsparcia,
• chaosu,
• zbyt dużej odpowiedzialności,
• nadmiernych oczekiwań,
• emocjonalnej niedostępności dorosłych.

Wtedy nasz system nerwowy szuka rozwiązania. Nie możemy zmienić sytuacji, więc zmieniamy siebie. To właśnie wtedy rodzi się decyzja, często nieświadoma:

• „Będę silna.”
• „Nie będę sprawiać problemów.”
• „Zrobię wszystko perfekcyjnie.”
• „Nie będę potrzebować.”
• „Zajmę się innymi.”

Osiągnęłam to wszystko dzięki tym moim mechanizmom przetrwania z dzieciństwa. Zbudowałam swój sukces na ciągłym przepraszaniu za wszystko, na strachu, że ktoś nie będzie mnie akceptował, lubił, że nie będzie się do mnie odzywał, że muszę wszystko zrobić perfekcyjnie, bo profesjonalnie to za mało i mogę dostać karę, że musze być miła, grzeczna i uczynna, że moje zdanie jest mniej ważne od innych - bo tylko dzięki takim zachowaniom przetrwam. Taki schemat został "wgrany" do mojego mózgu i tak sobie szłam przez życie.

Kto by pomyślał, że taka kobieta sukcesu jak ja - "wielka i odważna" pani dyrektor/ prezes cały czas działała w strachu, bała się, że inni sobie pomyślą, że jest głupia, bała się stawiać granice - bo przestaną ją lubić, nieustająco porównywała się z innymi - lepszymi od siebie i zawsze wypadała przeciętnie,

W sumie nie powinnam narzekać. I nie narzekam tylko stwierdzam, że mogłam to wszystko osiągnąć dużo mniejszym kosztem! Gdybym wcześniej wiedziała, że sukces i szczęście można zbudować na właściwym poczuciu własnej wartości, na odpowiedzialności, na proszeniu o pomoc, zamiast na strachu, nad odpowiedzialności i ciągłej krytyce samej siebie! Wtedy osiągnęłabym to samo lub może nawet więcej, ale nie zapłaciłabym aż tak wysokiej ceny.

Dlatego w tym module najbardziej zależy mi na tym, żebyś zobaczyła swoje strategie przetrwania i sprawdziła, które jeszcze Ci służą, a które stały się automatyczne - stosujesz je z przyzwyczajenia, mogłoby być Ci dużo lżej, gdybyś tylko zechciała.

Czytaj zatem zawartość tego modułu, sprawdzaj czy i gdzie masz jeszcze korzyść z twoich mechanizmów przetrwania i decyduj, które czas już zmienić.

Rana Porzucenia – w dorosłości może objawiać się jako:

• lęk przed samotnością,
• brak wsparcia,
• przywiązanie do innych,
• „czepianie się”,
• silna potrzeba kontroli relacji,
• lęk przed byciem zależną,
• nadodpowiedzialność,
• trudność w proszeniu o pomoc.

Powstaje na skutek fizycznej lub emocjonalnej nieobecności rodzica lub brakiem stabilności (odejścia, rozwody, choroby, uzależnienia).

Wewnętrzne przekonanie kobiety, która doświadczyła tej rany brzmi: „Nie mogę liczyć na innych.” lub „Jestem z tym wszystkim sama”.

Przykładem kobiety z raną porzucenia jest kobieta, która myśli bądź mówi: „Wolę zrobić wszystko sama, niż ryzykować, że ktoś mnie zawiedzie.”

Rana Upokorzenia – w dorosłości objawia się jako:

• poczucie wstydu,
• niska samoocena,
• branie na siebie zbyt wielu obowiązków,
• stawianie innych na pierwszym miejscu,
• tłumienie emocji,
• branie odpowiedzialności za innych,
• trudność w stawianiu granic,
• poczucie winy, gdy wybiera siebie.

Powstaje na skutek zawstydzenia (w tym być może nawet publicznego -np. w szkole, w domu), może też powstać, wskutek tego, że ktoś umniejszał Twoje emocje lub karał Cię za Twoją ekspresję.

Wewnętrzne przekonanie wynikające z tej rany to: „Lepiej się nie wychylać.” lub „Moje potrzeby są problemem”, albo „Muszę być lepsza, mocniejsza, bardziej kompetentna.”

Przykładem jest kobieta, która nigdy „Nie chcę robić problemu” – nawet gdy sama już ledwo stoi.

Pewnie się domyślasz, że każda taka rana czy jak wolisz trauma z dzieciństwa nie znika sama… Te doświadczenia uczą nas budowania strategii obronnej, która sprawia, że na przestrzeni lat stajemy się Silnymi Kobietami, a czasami nawet Wojowniczkami. A takie kobiety do życia potrzebują „uzbrojenia” wiec latami budują swój własny oręż – czyli „maski” i wszelkiego rodzaju „zbroje”, które są im niezbędne do ochrony tego co w nich miękkie, wrażliwe i kruche. Przyjrzyjmy się zatem co składa się na ekwipunek silnej Kobiety.

Maska a zbroja — czym się różnią?

Choć często używamy tych słów zamiennie, maska i zbroja pełnią zupełnie inne funkcje.

Maska – to jest to co pokazuję światu. Maska to mój zewnętrzny wizerunek, który przyjmuję w relacjach, żeby nie pokazać jaka naprawdę jestem.

Maska odpowiada na pytania: Jaką mnie zobaczą? Jak chcę się pokazać innym?

Zbroja natomiast to jest to co noszę w środku. Zbroja jest moim wewnętrznym mechanizmem ochronnym.

Zbroja odpowiada na pytanie: Jak mam się ochronić, żeby nie bolało? Co mam chronić, żeby nikt mnie nie zranił?

W praktyce łatwo poznasz co jest moją maską, a co zbroją?

• Jeśli czuję zmęczenie po spotkaniu → to była maska.
• Jeśli czuję napięcie, ból, czujność, lęk → to była zbroja.

Przykłady masek noszonych przez silne kobiety:

• „Jestem ogarnięta”,
• „Jestem szczęśliwa”,
• „Jestem miła i pomocna”,
• „Jestem profesjonalna i spokojna”,
• „Jestem zawsze silna”,
• „Nic mnie nie rusza”.

Te maski:

• chroni nas przed oceną,
• pomagają funkcjonować,
• pozwalają pasować.

Ale: nie chronią nas przed bólem. Chronią przed zobaczeniem tego bólu przez innych.

Żeby jeszcze bardziej Ci uzmysłowić co może zrobić maska podzielę się teraz z Tobą moją historią, która od 25 lat do mnie wraca – jak mówię o maskach.

Jak każdy normalny człowiek miewałam w swoim życiu lepsze i gorsze momenty. Ale był taki czas – kiedy byłam 27 letnią kobietą sukcesu – zawodowo byłam ważna Panią Dyrektor w instytucji finansowej, dobrze zarabiałam, współpracownicy mnie uwielbiali, odnosiliśmy sukcesy jako zespół. Moja kariera kwitła. A ja byłam postrzegana jako ciągle zadowolona, uśmiechnięta od ucha do ucha, zawsze pełna pozytywnej energii, która udzielała się natychmiast innym.

Zawodowo zawsze byłam szczęściarą – może dla tego, że jestem numerologiczną 8 – czyli jestem skazana na sukces.

Niestety przez większość mojego życia nie miałam szczęścia do chłopaków, mężczyzn… Miałam wokół siebie bardzo dużo kolegów i byłam dla nich świetnym kumplem. Wszyscy mężczyźni chcieli się ze mną przyjaźnić… Niestety miałam przez to bardzo zaniżone poczucie własnej wartości jako kobieta.

W tamtym czasie byłam w bardzo niezdrowej relacji… mój chłopak mnie zdradzał, okłamywał, ja mu nie ufałam. Zostawiał mnie – potem wracał i znowu zostawiał… to był cholernie trudny czas.

Oczywiście jeszcze przez chwilę chowałam się za moim uśmiechem i zadowoleniem i coś tam zażartowałam, już nie pamiętam dokładnie… ale zaraz potem wybiegłam z kuchni jak poparzona pod pretekstem ważnego spotkania i poszłam gdzieś na klatkę schodową – gdzie nikt nie będzie mnie widział i słyszał. Tam się rozryczałam jak małe dziecko!

To było ćwierć wieku temu i wtedy nie wiedziałam nawet, że to moja maska, ale byłam zaskoczona jak świetnie kamufluję moje problemy, zmartwienia…

Teraz już wiem, dlaczego nikt mi wtedy nie ofiarował wsparcia – bo nawet nikt nie wiedział, że go potrzebuje… wszyscy przychodzili po wsparcie do tej ciągle uśmiechniętej i zadowolonej – no bo kto Cię lepiej pocieszy – niż taka co ma w sobie nieskończone tego pokłady…

Pamiętaj proszę o jednym – z mojego doświadczenia z kobietami, a było ich w mojej pracy ponad 400 – wiem jedno!

Wszystkie te „silne” kobiety, które pokazują się światu w swoich maskach - tej zawsze uśmiechniętej, ogarniętej, samodzielnej, niezależnej, pomocnej, sprawczej, spokojnej, szczęśliwej – zazwyczaj potrzebują największego wsparcia! Bo tak naprawdę pod każdą maską kryje się krucha, wrażliwa, zmęczona, wyczerpana, bezsilna, czasami nawet wściekła kobieta, która boi się pokazać światu jaka jest naprawdę – bo nie chce, żeby ktoś wykorzystał jej kruchość.

To by było tyle ile powinnaś wiedzieć o tym rodzaju ekwipunku, żeby móc zidentyfikować swoje osobiste maski i uświadomić sobie jak Ty się pokazujesz i jak Cię widzi świat oraz zobaczyć i nazwać wszystko to co chowasz pod maską i jaka tam naprawdę jesteś.

Maski to jest Twój kamuflaż Wojowniczki, a teraz sprawdźmy jak oprócz tego bronisz swojej delikatności, kruchości. Wiesz jaka jest różnica między maskami i zbrojami to sprawdźmy przy pomocy jakich zbroi (strategii obronnych) chronisz swój środek, swoje serce, to co w Tobie najdelikatniejsze.

Zbroje, które najczęściej są przywdziewane przez silne kobiety to:

Zosia Samosia – czyli „Sama dam radę.”

Ta zbroja chroni Cię przed:

• rozczarowaniem,
• zależnością,
• poczuciem, że ktoś mnie zawiedzie.

Objawia się:

• nieproszeniem o pomoc,
• braniem wszystkiego na siebie,
• trudnością w przyjmowaniu wsparcia.

Zosia Samosia ukrywa Twoją ranę: „Nie mogę liczyć na innych”.

Za noszenie tej zbroi płacisz koszt w postaci:

• przeciążenie
• samotność
• brak oparcia nawet wtedy, gdy jest dostępne

Matka Polka – czyli „Wszyscy są ważniejsi ode mnie.”

Twoja Matka Polka chroni Cię przed:

• poczuciem bycia egoistyczną,
• odrzuceniem społecznym,
• utratą uznania.

Objawia się:

• poświęcaniem siebie,
• ignorowaniem własnych potrzeb,
• życiem w trybie „najpierw inni”.

Jest pod nią ukryta rana: „Moja wartość jest w dawaniu”.

Koszt noszenia tej zbroi to:

• wypalenie,
• frustracja,
• ciche poczucie krzywdy.

Wewnętrzny Krytyk – czyli „Jeszcze nie jesteś wystarczająca.”

Chroni przed:

• publiczną krytyką,
• porazką,
• oceną z zewnątrz.

Objawia się:

• surowym dialogiem wewnętrznym,
• umniejszaniem sukcesów,
• presją „muszę więcej”.

Ukrywa ranę: „Lepiej uderzyć się pierwszej, niż zostać zranioną.”

Kosztem tej zbroi jest:

• niska samoakceptacja,
• brak spokoju,
• ciągłe poczucie niedosytu.

Ratowniczka - „Jak pomogę, będę potrzebna.”

To jest ten typ zbroi, kiedy robisz coś „za kogoś”, "dla kogoś" i masz przekonanie, że robisz to dla dobra sprawy, zespołu, firmy, rodziny. Tylko jeśli dzieje się to za często, lub zawsze to Twoja "Ratowniczka" staje się dla Ciebie jak narkotyk - uzależniasz się od niej. Bo w tej zbroi czujesz się potrzebna, nie zastąpiona, ważna. Wygląda na to, masz z tego sporo osobistych "korzyści". Daje Ci poczucie sensu i kontrolę. Jednak pojawia się pytanie: "Co inni tracą lub co innym zabierasz jak wchodzisz w rolę Ratowniczki?

Ratowniczka chroni przed:

• byciem nieistotną,
• opuszczeniem,
• poczuciem braku sensu.

Objawia się:

• ratowaniem innych kosztem siebie,
• braniem odpowiedzialności za cudze emocje,
• trudnością w stawianiu granic.

Ukrywa ranę: „Moje miejsce jest w byciu potrzebną.”

Kosztem dla Ratowniczki są:

• emocjonalne wyczerpanie,
• relacje oparte na nierówności,
• brak przestrzeni na siebie.

Pamiętaj proszę o jednym:

1. Nie pytaj nigdy siebie: „dlaczego noszę zbroję?”
   zamiast tego odpowiedz sobie na pytanie: „przed czym ona mnie chroni?”.

To mała różnica, a jednak ma ogromne znaczenie. – Zmiana tego pytania bardzo pomaga kobietom przestać się osądzać, a zacząć rozumieć siebie.

2. Nie musisz już nosić zbroi tam, gdzie nie ma wojny.

Wstyd, który ukrywa kontrolę i „muszę”

Ten wstyd, o którym tu mówimy jest trudny do rozpoznania, bo prawie nigdy nie wygląda jak wstyd. On nie mówi „wstydzę się”. On mówi „muszę”. Albo „nie mogę sobie na to pozwolić”. Albo „ja to ogarnę, bo inaczej będzie źle – przecież ja jestem odpowiedzialna”.

I jeśli teraz w Twojej głowie pojawia się myśl: „No ale przecież to jest normalne, to jest zwykła i ciesząca się dobrą opinią odpowiedzialność” - to ja Cię rozumiem. Odpowiedzialność jest normalna. Tylko dzisiaj spróbujemy zobaczyć różnicę między odpowiedzialnością, która daje Ci stabilność… a presją, która zjada Cię od środka, choć na zewnątrz wyglądasz jak osoba, która „ma wszystko pod kontrolą”. Bo ta presja to czasem wcale nie jest presja, żeby wykonać jakieś zadanie tylko to jest nasza presja, która ma za zadanie ochronić nas przed ewentualną oceną.

Powtórzę jeszcze raz, bo to ważne! Nie mówię o wstydzie w stylu „jestem beznadziejna”. To nie jest ten poziom. Mówię o czymś subtelniejszym: o tym wewnętrznym skurczu, który pojawia się, kiedy myślisz - choćby przez pół sekundy - że błąd, potknięcie albo brak odpowiedzi może zostać przeczytany jako „ona nie ogarnia”, „ona nie zasługuje”, „ona nie powinna prowadzić”.

W praktyce to wygląda tak: ktoś zadaje Ci pytanie na spotkaniu. Pytanie jest zwykłe, nawet nie agresywne. A Ty czujesz w ciele „klik”, skurcz. Nagle oddech robi się płytszy, bark się spinają i idą minimalnie w górę. W głowie robi się szybciej. I zanim zdążysz pomyśleć „spokojnie”, Twoje ciało dostało sygnał z głowy i natychmiast wyciąga ekwipunek ochrony – czyli jedną z Twoich zbroi lub masek.

To jest ważne, bo kiedy system włącza ochronę, Ty możesz myśleć, że to po prostu Twój styl działania – tak masz. A ja chcę, żebyś zobaczyła, że to często nie jest styl. To jest mechanizm – twój automat.

I tu przydaje mi się spojrzenie, które lubię u Gabora Maté: zamiast pytać „co jest ze mną nie tak?”, pytamy „przed czym mój system próbuje mnie ochronić?”. Wstyd nie musi oznaczać, że jesteś „za delikatna”. Wstyd często oznacza, że kiedyś nauczyłaś się, że ocena boli. I że kontrola daje ulgę.

Trzy automaty wstydu u silnych kobiet

Teraz powiem to prosto i po ludzku, bez komplikowania. Kiedy wstyd jest w tle, najczęściej uruchamia jeden z trzech automatów. Nie dlatego, że chcesz być „taka”. Tylko dlatego, że to działa szybko.

Pierwszy automat to KONTROLA. W środku brzmi mniej więcej tak: „Jeśli ja tego nie dopilnuję, będzie chaos. A chaos = ryzyko oceny.” I wtedy rośnie mikrozarządzanie, doprecyzowania, sprawdzanie, poprawianie. Na zewnątrz wygląda jak profesjonalizm. W środku często jest napięcie.

Drugi automat to UDOWADNIANIE. To jest ten moment, kiedy czujesz, że musisz mieć odpowiedź od razu, argument od razu, ripostę od razu. Żeby nikt nie pomyślał, że czegoś nie wiesz, nie rozumiesz. Żeby nie było widać zawahania. To potrafi robić Cię „mocną” w odbiorze, ale jednocześnie bardzo samotną w środku.

Trzeci automat to RATOWANIE. „Ja to zrobię, bo inaczej się posypie.” I wiesz co? Czasem naprawdę by się posypało. Tylko że jeśli ratowanie jest Twoją domyślną strategią, to w dłuższej perspektywie budujesz zespół jako Managerka, lub rodzinę jako mama i partnerka, które opierają się na Twoim napięciu. A Ty stajesz się centrum systemu, który nigdy nie ma prawa odpocząć.

Najważniejsze, co chcę, żebyś z tego zabrała i zapamiętała to to, że: te automaty nie są Twoim charakterem. One są Twoją ochroną. A ochronę można zauważyć — i wtedy można zacząć wybierać.

Żeby móc świadomie wybierać dobrze jest umieć się zatrzymywać na chwilę i zauważać te momenty, kiedy czujesz w środku przymus – kiedy sama siebie ciśniesz myślą lub słowami „muszę natychmiast”. W tym momencie zamiast z automatu zakładać zbroję, która chce ukryć wstyd lub lęk - zadajesz sobie jedno pytanie: Czy ja teraz buduję wpływ… czy buduję ochronę przed oceną?

To pytanie nie jest po to żeby się oceniać. Po to, żeby złapać, co Cię prowadzi.

Wpływ jest spokojny, nawet jeśli jest stanowczy.
Ochrona jest spięta, nawet jeśli jest „uprzejma”.

Wpływ zostawia miejsce na doprecyzowanie, pauzę, wybór.
Ochrona chce natychmiastowej ulgi — przez kontrolę, udowodnienie albo ratowanie.

W kolejnej lekcji weźmiemy pod lupę perfekcjonizm i zobaczymy, kiedy jest on standardem, a kiedy jest strategią unikania oceny. Jednak zanim tam pójdziemy, proszę Cię o jedno: zrób ćwiczenie. Nie dla zaliczenia. Dla siebie. Bo kiedy raz zobaczysz swój automat wstydu na żywo, trudno będzie Ci już uwierzyć, że to „po prostu Ty taka jesteś”.

Ćwiczenie – laboratorium wstydu w lidershpie

Perfekcjonizm: standard czy strategia unikania oceny

Wiesz, co jest najbardziej podstępne w perfekcjonizmie? Ano to, że on ma świetną reputację.

Perfekcjonizm potrafi wyglądać jak jakość, jak ambicja, jak „wysokie standardy”. Jak profesjonalizm. I ja Ci nie odbiorę tej części, bo tak — Ty możesz mieć wysoką poprzeczkę i to jest piękne. Tylko że dzisiaj sprawdzimy coś ważniejszego niż poprzeczka. Sprawdzimy, kto ją trzyma.

Bo po poprzedniej lekcji już wiesz, że czasem to NIE zadanie prowadzi, tylko ochrona przed oceną. I teraz naturalnym krokiem jest taki: zobaczyć, gdzie ta ochrona udaje „standard”.

Pewnie teraz myślisz: „No ale serio, w mojej pracy jakość ma znaczenie. Ja nie mogę oddawać byle czego.”
Jasne. I właśnie dlatego ta lekcja jest dla Ciebie, a nie dla kogoś, kto ma luz w kalendarzu i zero odpowiedzialności. Bo Ty nie potrzebujesz wykładu o tym, że „nie musisz być idealna”. Ty potrzebujesz narzędzia, które pozwoli Ci dowozić bez dopalacza, który spala Ci układ nerwowy.

Perfekcjonizm ma dwa oblicza — i tylko jedno z nich jest Twoją mocą

Perfekcjonizm jako standard brzmi w środku mniej więcej tak: „Chcę jakości, bo to ważne. I wiem, kiedy jest gotowe.”
Perfekcjonizm jako strategia unikania oceny brzmi inaczej: „Jeśli dopieszczę, nikt mnie nie skrytykuje. Jeśli będzie idealnie, nie będzie wstydu.”

To są dwie różne motywacje lub jak wolisz intencje do podejścia do danego zadania.

Jak rozpoznasz, że to już nie standard, tylko ochrona?

Nie będę Ci robiła listy objawów jak w podręczniku. Zrobię Ci to życiowo.

Jeśli po zadaniu myślisz: „Zrobione. Wiem, że to jest dobre” — to jest standard.
Jeśli po zadaniu myślisz: „Jeszcze poprawię, bo może ktoś…” — to już jest ochrona.

Jeśli potrafisz powiedzieć: „Tu jest 80%, a te 20% nie daje już zwrotu” — to jest dojrzałość.
Jeśli nie umiesz przestać, mimo że wiesz, że dokładasz minimalny zysk kosztem wielkiego zmęczenia — to często jest perfekcjonizm jako strategia przetrwania.

I jeszcze jedno: standard zwykle jest spokojny. Możesz być wymagająca i spokojna jednocześnie. Perfekcjonizm-ochrona jest spięty. On ma w sobie to „muszę”. On Cię pcha. On nie daje odetchnąć.

Dlaczego perfekcjonizm jest taki skuteczny… i taki drogi

Wiem, że perfekcjonizm Cię czasem uratował. On dawał Ci poczucie kontroli. Dawał przewagę. Dawał „pewność”, że nikt się nie przyczepi. I to jest część, w której wiele kobiet ma opór przed zmianą: „Jak odpuszczę, to się posypie.”

Nie będę Ci wciskać bajek. Czasem jak odpuścisz — coś naprawdę będzie mniej dopieszczone.
Tylko pojawia się pytanie:

Jaka jest szansa na to, że to co dla Ciebie (w twojej opinii) jest dopieszczone, perfekcyjne, dobre, będzie tak samo dobre, dopieszczone, perfekcyjne dla innej osoby – dla Twojego szefa, szefowej, męża, rodzica?

Przecież każdy z nas ma inne wymagania, inne potrzeby inne standardy, oczekiwania… a Ty swoim perfekcjonizmem chcesz wszystkim zrobić dobrze. I znowu Cię zapytam na ile to jest możliwe, żeby wszystkich zadowolić?

I tu znowu przychodzi mi do głowy historia tym razem historia mojej klientki Oli.

Twój szef, szefowa, Twój partner, twoi rodzice - każdy z nich ma swoje własne filtry, oczekiwania, potrzeby i definicje słowa „dobrze”, „fajnie”, „szybko”…

Bo co tak naprawdę oznacza słowo „szybko”? Dla jednego komunikat: „Zrób tą prezentacje szybko” – oznacza, że ma być gotowa za 2 godziny, a dla innej osoby to samo „szybko” będzie oznaczało, że ma tydzień na jej przygotowanie.

Perfekcjonizm więc nie daje nam gwarancji, bo nie zapewni nam: uznania, spokoju czy satysfakcji. Za to prawie zawsze gwarantuje nam koszt w postaci Twojego zmęczenia, napięcia, rozczarowania, poczucie, że „znowu nie wystarczyło”.

Perfekcjonizm nie polega na robieniu rzeczy najlepiej. Polega na próbie zgadnięcia cudzych oczekiwań i zapłaceniu za to własną energią.

Techniki i narzędzia do pracy z Perfekcjonizmem

Minimum Viable Standard - czyli „Standard Szacunku dla Siebie”.

Teraz przechodzimy do narzędzia, które na potrzeby tego kursu nazwałam Standardem Szacunku dla Siebie.

Przez lata wiele kobiet uczyło się jednego, że zawsze można jeszcze trochę lepiej. Trochę dokładniej. Trochę ładniej. Trochę bardziej. Trochę szybciej. I niestety zazwyczaj „to trochę…” bardzo często odbywało się kosztem nas samych.

To narzędzie powstało po to, żeby w końcu odpowiedzieć na pytanie: Gdzie jest moment, w którym dalsze „lepiej” zaczyna mnie ranić?

Standard Szacunku dla Siebie:

• ❌ nie promuje i nie zachęca do bylejakości,
• ❌ nie obniża jakości,
• ❌ nie zachęca do rezygnacji z ambicji,
• ❌ nie chodzi o robienie czegoś „na odwal się”.

Chodzi o świadome zakończenie działania, zanim zapłacisz: ciałem, chorobą, niesprawnością, rozczarowaniem, snem, relacją ze sobą.

I bynajmniej w takich momentach to nie są sygnały do dalszego działania! To są wyraźne sygnały STOP. Wiem sama po sobie, że właśnie w takich momentach próbujemy jeszcze bardziej się przyciskać, jeszcze bardziej zrobić cos lepszej jakości, że to STOP – nas wkurza i próbujemy go nie widzieć i odkładać je w czasie. Jednak chcę, żebyś zapamiętała jedno:

Jakość, która niszczy Twoją energię, nie jest jakością tylko jest kosztem!

Standard Szacunku dla Siebie chroni:

• Twoją energię,
• Twoją sprawczość,
• Twoją długofalową skuteczność.

To jest narzędzie kobiety MOCY, a nie silnej kobiety, która walczy.

Siła mówi: „Jeszcze dam radę.”

Moc pyta: „Czy chcę płacić tę cenę?”

Standard Szacunku dla Siebie - oddaje Ci wybór. A wybór to fundament mocy.

W tej technice możesz dodatkowo przed przystąpieniem do jakiegoś zadania, wykonania pracy ustalić sama ze sobą trzy rzeczy:

Po pierwsze: po czym poznam, że zadanie jest gotowe?
Po drugie: ile czasu daję sobie maksymalnie?
Po trzecie: co będzie mnie kusiło, żeby dopieszczać — i jak to zatrzymam?

I tu pojawia się element neuroplastyczności, o którym jeszcze będziemy mówić więcej później.

Ten element to wykształcenie nowego nawyku i tym samym nowego połączenia neuronowe w Twoim mózgu. W dokonasz tego jak każde zadanie, projekt, pracę nad czymś zakończysz na tzw. „Wersji 1.0”. Nie na tej perfekcyjnej, idealnej (bo już wiesz, że to co dla ciebie perfekcyjne, dla kogoś innego będzie „za dużo”, „za mało”. Ta nowa ścieżka na początku jest nienaturalna, trudna, niemożliwa…, ale z czasem stanie się normalna, a potem będzie Twoja.

Na tym etapie kursu już bardziej rozumiesz siebie – wiesz skąd się wzięła Twoja siła, masz większą świadomość Twoich osobistych mechanizmów obronnych (rany, maski, zbroje) i wierzę w to, że teraz na tym etapie masz choć trochę współczucia dla siebie samej. Bo już widzisz jak trudną drogę musiałaś pokonać jako mała dziewczynka, a potem jako dorosła kobieta, żeby znaleźć się w tym miejscu swojego życia, w którym jesteś! Brawo Ty! Przetrwałaś! Dzięki Twoim mechanizmom ochronnym dalej żyjesz i masz się całkiem dobrze! W kolejnym module zobaczymy jaką cenę płacisz za bycie silną. Pomogę Ci zrobić uczciwy rachunek i sprawdzić, ile tak naprawdę kosztuje twoja siła. A to wszystko po to, żebyś mogła podjąć kolejną ważną decyzje. Czy dalej chcesz być silna i płacić za to taką cenę, czy wybierasz MOC – która kosztuje dużo mniej.

Ale zanim tam pójdziemy, chcę, żebyś miała w rękach coś konkretnego: Twój Standard Szacunku dla Siebie i Twoją pierwszą „Wersję 1.0.”

Nie po to, żeby być „lepsza”. Po to, żeby być wolniejsza.

I teraz zapraszam Cię do wykonania ćwiczenie. Proszę. Nie odkładaj go na „kiedyś”. Wiem, ze jesteś zajęta lub zmęczona. Zrozumiem, jeśli go nie zrobisz tylko od razu korci mnie, żeby zadać Ci pytanie: „Kto na tym najbardziej skorzysta, jeśli teraz nie przetrenujesz swojego Standardu Szacunku dla Siebie?”

Ćwiczenie Minimal Viable Standard

Zakończenie Modułu 2

Świetna praca! Znasz już swoje rany, maski i zbroje oraz wiesz, jak stworzyć Wersję 1.0.
W Module 3 zrobimy uczciwy rachunek kosztów Twojej siły.

MODUŁ 3
Ile naprawdę mnie kosztuje moje „muszę”?

🏷 Odznaka: Świadoma Wojowniczka

Jaką cenę płacę za to, że "muszę"?

„Muszę” nie jest motywacją. To mobilizacja stresowa, przymus, presja i lęk przed konsekwencją.

Tryb „muszę” bywa mylony z siłą, bo daje szybkie i widoczne efekty.
Wchodzisz na wyższe obroty, masz ostrość, domykasz, dowozisz, ogarniasz, gasisz pożary, podejmujesz decyzje, bierzesz odpowiedzialność.

Tylko że to nie jest tryb „mocy”. To jest tryb „przetrwania" w wersji premium”.

Organizm w mobilizacji działa jak firma, która ma świetne wyniki… i fatalny cashflow. To jest krótkoterminowa strategia działania.
Na papierze wszystko wygląda imponująco. Tyle że rachunek przychodzi później: w relacjach, w zdrowiu, w cierpliwości, w śnie, w poczuciu sensu.

I tu jest moment, w którym chcę Cię zapytać delikatnie, ale uczciwie:

Po co tak naprawdę to robisz?

Jaki jest prawdziwy cel Twojego "dowożenia i ogarniania" i Twojego "muszę"?

Czy dowozisz z poczucia obowiązku i dlatego, że boisz się co się wydarzy jak tego nie zrobisz?

Czy może ogarniasz, bo chcesz coś komuś udowodnić, być zauważona, doceniona, lubiana, chcesz zasługiwać na więcej?

To są dwie różne rzeczy.
I dopiero kiedy nauczysz się je rozróżniać, możesz przestać „musieć" i zacząć chcieć.

Moje ciało CIAŁO płaciło: zmęczeniem, zaciśniętą szczęką, chronicznym bólem lędźwi i napięciem w barkach – jakbym nosiła niewidzialny plecak w kamieniami. Płaciłam bólami głowy, brzucha i zapaleniem płuc kilka razy w roku. Jak już w końcu znalazłam wreszcie czas – to szłam do lekarza. Lekarz mówił, że to stres. Ja mówiłam: „Samo przyszło – samo przejdzie, teraz akurat mam taki trudne czas, zaraz minie ten gorący okres w pracy i wszystko wróci do normy…” Ale sama siebie oszukiwałam, bo po jednym „gorącym okresie”, pojawiał się kolejny.

Mój UMYSŁ także płacił ogromna cenę, bo w mojej głowie rzadko było cicho. Nawet gdy oglądałam film, myślałam o jutrzejszym spotkaniu. Gdy kładłam się spać – trudno było usnąć, bo w mojej głowie pojawiały się setki myśli… wymyślałam setki możliwych i najgorszych scenariuszy tego co się może wydarzyć w najbliższej przyszłości (jutro, w kolejnym tygodniu). Robiłam to tylko po to, żeby dać sobie złudne poczcie kontroli. Chciałam się zabezpieczyć i przygotować na wszystkie najgorsze rzeczy, które mogą się wydarzyć, żeby w razie czego być mile zaskoczona niż niemile rozczarowana. Moja głowa parowała, jak nie spałam, budziłam się zmęczona, miałam wymyślone 1000 różnych rzeczy, które może pójść nie tak… i zgadniecie co się wydarzało… wydarzał się czarny scenariusz, ale żaden z tego 1000, które nocą wymyśliłam. Cała moja robota i nieprzespana noc poszły na marne i oczywiście byłam niemile rozczarowana… , że nie przewidziałam tego jednego co się właśnie wydarzyło, wiec kolejnej nocy – starałam się jeszcze bardziej. To był koszmar! Mój mózg nigdy nie wychodził z trybu „czuwaj”.

Wysoką choć trudną do zauważenia cenę za bycie silną – „tą, która ogarnia” płaciła także moja DUSZA. Moja dusza płaciła tym, że nie widziałam samej siebie, oddalałam się od siebie, nie szanowałam siebie, swoich potrzeb i granic, nie widziałam swojego zmęczenia, kruchości, wrażliwość. Tak skrzętnie chowałam się pod maskami i zbrojami, że nie wiedziałam swoich ran i tego, że jestem tylko zwyczajnym człowiekiem, tylko kobietą, która ma prawo być słaba, bezsilna i zmęczona.

Robiłam tak ponad 20 lat… i nie widziałam jaki jest realny koszt mojego „dawania rady”, być perfekcyjną Matką Polką, która kontroluje i wszystko chce robić sama. Nawet pierwsza przymusowa wizyta w szpitalu mnie nie zatrzymała… zaraz po wyjściu zaczęłam nadrabiać zaległości w byciu silną. Kiedy 3 lata później znowu znalazłam się w szpitalu i lekarze dawali mi małe szanse …na wyjście z niego…zaczęłam być bardziej uważna i zaczęłam wreszcie widzieć, ile płacę, i zadawać sobie pytanie czy ja chce aż tak wysoką cenę płacić za moje bycie Wojowniczką i super bohaterką?

D – DUSZA (koszt egzystencjalny)

„Dusza” w tej metodzie to po prostu: sens, wartości, spójność, relacje. To, co sprawia, że Twoje życie nie jest tylko tygodniem do przetrwania. To jest najbardziej subtelny, ale najgłębszy koszt. To koszt, którego najdłużej nie chcesz widzieć, bo jest najsubtelniejszy. Można go poznać, że jest, jeśli obserwujesz u siebie mniej lub brak radości nawet z dużych sukcesów, mniej obecności, mniej czułości, mniej kontaktu ze sobą. On jest też wtedy, kiedy masz poczucie pustki mimo realnych sukcesów. Robisz wszystko „dobrze”, a w środku coś mówi: „gdzie ja jestem w tym wszystkim?”.

Skoro za moje bycie „tą co ogarnia” płacę w trzech najcenniejszych dla mnie walutach – ciałem, umysłem i duszą, to może nie chodzi o to, że coś jest ze mną nie tak - tylko że za długo żyłam w trybie przetrwania.

Na koniec tej lekcji chce żebyś wiedziała, że teraz zależy mi na tym, żebyś nie oceniała i nie „naprawiała” siebie. Jeśli rozpoznałaś swoje koszty CUD-u, to na tym etapie po prostu – powiedz sobie „takie to mam”.

To co robimy na tym etapie kursu to coś w rodzaju osobistej inwentaryzacji wszystkich zasobów i jakości. Sporządzamy bilans Twojej siły, sprawdzamy rachunek zysków i start i porządkujemy ten chaos, który powstał w wyniku działania w trybie „muszę”. Dlatego tak bardzo mi zależy, żebyś nie oceniała siebie, tylko nazywała prawdziwe emocje, dostrzegała swoje bóle, niesprawności z życzliwością. Rozpoznanie, nazwanie i większa świadomość tych wszystkich rzeczy daje Ci informacje i wybór. I to jest teraz najważniejsze.

Dlaczego to działa: wstyd lubi chaos, a moc lubi konkret

Jest taki mechanizm, który często widzę u kobiet, które są ambitne i odpowiedzialne: kiedy koszt rośnie, one zaczynają dociskać jeszcze bardziej.

To brzmi jak: „Muszę się ogarnąć. Muszę być twardsza. Muszę szybciej, lepiej, więcej. Muszę mieć plan.”
I w środku robi się jeszcze ciaśniej.

A gdybyśmy na chwilę odwróciły logikę?

Gdy koszt rośnie, nie potrzebujesz większego docisku.
Potrzebujesz większej uważności i precyzji.

To jest coś, co bardzo spójnie pojawia się w podejściu, które stawia na współczucie i prawdę jednocześnie: zamiast pytać „co ze mną nie tak?”, pytasz:
Przed czym moje "muszę" chce mnie ochronić?

Kogo ja chronię i wyręczam moim "muszę"?
I wtedy z napięcia robi się informacja, a nie wyrok.

Możesz korzystać z tej szybkiej techniki zatrzymywania swoich automatycznych reakcji. Bo nasze automaty działają błyskawicznie szybko, a tu nie chodzi o szybkość tylko o wybór. Żeby być uważna i wybrać to co będzie cię mniej kosztowało i zadziałasz nie automatycznie, tylko świadomie i wtedy nie dojdzie do sytuacji, w której się poświęcasz i nadużywasz.

Koszt Alternatywny – nie liczysz tylko strat, ale liczysz to, czego nie ma.

Innym prostym i szybkim sposobem na liczenie kosztu bycia silną jest zadawanie sobie codziennie kilku ważnych pytań, które dadzą Ci dodatkowe informacje. Informacje o kosztach rozumianych nie tylko jako coś co tracisz, ale o kosztach alternatywnych, czyli takich, które związane są z Twoim zaniechaniem. Niepozwalaniem sobie na lekkość, zabawę, proszenie o wsparcie, miękkość, bycie „nieogarniętą”.

Przez najbliższe tygodnie zadawaj sobie wybrane 3 z poniższych pytań. Odpowiedzi na te pytania pozwolą Ci dostrzec i nazwać alternatywny koszt bycia silną – czyli nie tylko twoje straty tylko też rzeczy, na które sobie nie pozwalasz lub ich sama sobie nie dajesz.

• Gdybym dziś nie musiała być tak odpowiedzialna, na co bym sobie pozwoliła?
• Co zrobiłabym tylko dla przyjemności, bez sensu i celu?
• Komu mogłabym dziś pozwolić coś dla mnie zrobić?
• Gdzie nie proszę o pomoc, choć jej potrzebuję?
• Czy było dziś miejsce na wzruszenie, zmęczenie, złość?
• Z czego rezygnuję, żeby utrzymać wizerunek silnej?
• Czego się boję, gdy myślę o byciu mniej silną?
• Jak wyglądałby mój dzień, gdybym nie musiała niczego udowadniać?
• Gdybym jutro przestała być „tą silną”, kto by przyszedł mnie uratować?
• Gdybym nie musiała być tak silna, co robiłabym inaczej?

Tabela ZBROJA → OBJAW → KOSZT CUD

(UWAGA: Objawy zawsze wymagają konsultacji medycznej. Ta tabela pokazuje TYLKO możliwe powiązania napięcia psychicznego z ciałem.)

Jak pracować z tą tabelą?

1. Wybierz 1–2 zbroje, które są u Ciebie dominujące.
2. Zaznacz objawy, które znasz z własnego ciała.
3. Sprawdź, który obszar CUD jest najbardziej przeciążony.
4. Sprawdź poniżej w tym materiale jakie są możliwości (sposoby) regulacji ciała w zależności od zbroi i praktykuj to wtedy, kiedy uznasz, że to ci jest potrzebne.

Pamiętaj proszę o jednej bardzo ważnej rzeczy:

To nie jest tak, że:

• każda migrena = perfekcjonizm
• każdy ból brzucha = tłumiona złość

To raczej: długotrwałe życie w napięciu zwiększa podatność organizmu na objawy. Czyli mówimy o wzorcach, nie o magicznych zależnościach.

Jak regulować ciało w zależności od zbroi?

Każda zbroja uruchamia inny rodzaj napięcia. Regulacja musi być dopasowana do mechanizmu, nie do objawu.

Nie wszystkie silne kobiety potrzebują „odpoczynku”.
Czasem potrzebują:

• puszczenia kontroli,
• czasem wyrażenia złości,
• czasem doświadczenia wsparcia.

Dlatego poniżej znajdziesz propozycje różnych regulacji, które pomogą Ci samodzielnie zadbać o twój system nerwowy i o Twoje CUD-ne ciało.

5. Zosia Samosia

Typ napięcia: ogólne zmęczenie, przeciążenie

Regulacja:

• świadome delegowanie jednej rzeczy,
• powiedzenie na głos: „Potrzebuję wsparcia”,
• praktyka bycia odbiorcą, nie dawcą.

Klucz: Regulacja przychodzi przez współzależność, nie samowystarczalność.

6. Wewnętrzny Krytyk

Typ napięcia: twarz, szczęka, klatka

Regulacja:

• zauważenie głosu krytyka bez podążania za nim
• zmiana języka: „Uczę się” zamiast „Zawaliłam”
• miękki dotyk twarzy, rozluźnianie szczęki

Klucz: Ciało potrzebuje bezpieczeństwa, nie presji.

7. Emocjonalnie Zamknięta / Twarda

Typ napięcia: klatka piersiowa, płytki oddech

Regulacja:

• pogłębiony oddech przeponowy,
• pozwolenie sobie na wzruszenie (nawet 2 minuty),
• kontakt fizyczny (uścisk, przytulenie, ciepło)

Klucz: Regulacja przychodzi przez czucie, nie przez kontrolę.

Najważniejsze zdanie do tej lekcji

Regulacja to nie słabość. To umiejętność powrotu do siebie.

I bardzo ważne rozróżnienie dla kursu

Silna kobieta często myśli: „Odpocznę w weekend.”

Ale:

• regulacja to codzienność,
• nie awaryjne wyłączenie systemu.

Zakończenie Modułu 3

Wspaniale! Znasz już swój bilans kosztów CUD.
W Module 4 nauczysz się czytać głębsze sygnały ciała jako ostrzeżenie.

MODUŁ IV
Ciało jako system wczesnego ostrzegania

🏷 Odznaka: Słuchająca Siebie

Silna kobieta bardzo często nie zauważa swoich emocji, ale jej ciało ich nie ignoruje.

Na koniec tego modułu dostaniesz BONUS w postaci najczęstszych objawów psychosomatycznych wraz z informacjami o czym nasze ciało chce nam powiedzieć bezpośrednio i metaforycznie.

Sygnały trybu przetrwania: ciało jako system wczesnego ostrzegania kobiety.

Ciało jest naszym systemem wczesnego ostrzegania. Ciało mówi wcześniej, zanim głowa przyzna, że to za dużo. Ciało na bieżąco informuje nas o kosztach, jakie ponosimy i jest niczym osobisty czujnik przeciążenia. Wysyła nam sygnały, zanim dojdzie do awarii. Ciało jest lustrem naszego tempa życia i napięć z nim związanych.

Nie wiem, jak Ty masz, ale ja na swojej ścieżce rozwoju która miała mnie doprowadzić do tego, żebym z silnej Wojowniczki – tej co „zawsze daje radę” – stanę się mądrą kobietą w mocy - całkowicie ignorowałam moje ciało. Owszem zwracałam na nie uwagę, ale głównie pod względem estetyki. Bez problemu zauważałam, że: jestem gruba, że pojawiło mi się dużo nowych zmarszczek, że wolałabym mieć bardziej wystające kości policzkowe, że chciałabym mieć dłuższe nogi, szczuplejsze uda… i długa lista innych niedoskonałości i pobożnych życzeń w kwestii mojego ciała.

Te sygnały widziałam codziennie rano i wieczorem stając przed lustrem jednak pozostałe – te naprawdę ważne sygnały, które wysyłał mi mój system wczesnego ostrzegania całkowicie ignorowałam. A moje barki, lędźwie, szczęka, brzuch, krzyczały do mnie: „Halo Aśka – jesteśmy tu! Bez nas nic nie zrobisz… zobacz jaką cenę za chwilę zapłacisz za bycie silną, samodzielną, niezależną! Jednak ja byłam uparta moja narracja była standardowa – tak jak zazwyczaj ma to miejsce u silnych kobiet: „każdemu coś tam dolega”, „samo przyszło samo przejdzie”, „nie mam czasu chorować”… to była moja narracja…

Ta część kursu jest ważna, bo ja sama zaczynając pracę sama ze sobą, kiedy postanowiłam swoja siłę zamienić na MOC przegapiłam ten ważny element – jakim było moje ciało. Zapłaciłam za to bardzo wysoka cenę. 2 razy skończyłam w szpitalu – 2 razy byłam praktycznie jedna nogą … w miejscu, gdzie można wreszcie odpocząć… a właściwie udać się na wieczny spoczynek.

Dwie wersje siły: moc vs przetrwanie

Wiele kobiet myli te dwa stany, bo oba wyglądają jak „ogarnianie”.

Moc ma w sobie oddech. Jest w niej kontakt ze sobą. Jest decyzja. Jest miejsce na „zrobię to po kolei”. Jest miejsca na zadbanie o siebie.
Przetrwanie ma w sobie spięcie, przyspieszenie, czujność i presję. Jest w nim „muszę”. Nawet jeśli na zewnątrz wszystko wygląda elegancko i do twarzy jest przyklejony uśmiech numer 8 to to jest tylko maska, pod którą ukrywamy nasze prawdziwe "Ja".

I chcę, żebyśmy dziś nie robiły z tego moralnej historii o tym, jaka powinnaś być.
To jest lekcja o rozpoznawaniu stanu. Bo stan decyduje o tonie, o reakcjach, o tym, jak rozmawiasz z ludźmi, jak podejmujesz decyzje i czy wracasz wieczorem do siebie… czy tylko „wracasz do domu”.

Dashboard silnej kobiety: 7 kontrolek, które zapalają się pierwsze

Wyobraź sobie, że Twoje ciało jest samochodem, którym codziennie jedziesz przez dom, rodzinę, firmę, przez zespół, przez deadline'y, przez konflikty, przez małe i duże decyzje.
Jeśli na desce rozdzielczej zapala się kontrolka, masz trzy opcje:

1. udawać, że jej nie ma,
2. zakleić ją taśmą - "zajmę się tym później, to nic poważnego - nie raz już się paliła",
3. sprawdzić, co ona mówi, zanim zabraknie paliwa, uszkodzi inne elementy lub cały samochód stanie i wtedy będzie drożej.

W trybie przetrwania najczęściej robimy opcję 1 albo 2 — bo „przecież jadę”, „przecież działam”, „przecież dowożę”.
Tylko że dowożenie to nie dowód, że wszystko jest OK. To dowód, że masz siłę. I często właśnie to jest pułapka.

Oto najczęstsze „kontrolki” (nie wszystkie naraz, czasem dwie, czasem jedna, ale powtarzalna):

• szczęka / zęby - zacisk, którego nawet nie zauważasz, dopóki nie zaboli głowa,
• gardło - "gula", chrząkanie, ból, chrypka,
• kark / barki - spięte, twarde, uniesione, jakbyś cały dzień coś dźwigała (czasem dźwigasz),
• oddech - krótszy, płytszy, jakby ciało nie miało czasu oddychać,
• żołądek / brzuch - ściśnięcie, „twardość”, brak apetytu albo jedzenie na automacie,
• sen - zasypiasz, ale nie odpoczywasz, albo zasypiasz dopiero, gdy organizm padnie,
• cierpliwość - krótsza nie dlatego, że jesteś zła, tylko dlatego, że jesteś przeciążona.

To nie etykietki i to nie jest „znowu sobie nie radzę” to są dane.
To jest informacja: mój system jest w mobilizacji.

Metoda na dziś: „Minuta Mocy” - czyli 90 sekund obserwacji (bez naprawiania)

Nie będziemy dziś „regulować”, „resetować”, „robić pauzy” ani niczego, co jest tematem kolejnych lekcji.
Dzisiaj robimy jedną rzecz: uczymy się rozpoznawać sygnał, zanim przerodzi się w stan.

To jest metoda „Minuta Mocy” - bo moc zaczyna się od zauważenia, nie od działania):

Krok 1 — Zauważ (30 sek):
Gdzie w ciele jest dyskomfort? Co zauważasz jako pierwsze? Szczęka? Kark? Brzuch? Oddech?

Krok 2 — Nazwij bez oceny (30 sek):
„Jest napięcie.” „Jest ściśnięcie.” „Jest przyspieszenie.” „Jest ból”. „Jest blokada”
Tylko proszę nie mów: „znowu przesadzam”. „jestem słaba”. Twoim zadaniem jest tylko stwierdzenie faktu.

Krok 3 — Skala (30 sek):
Nie licz, nie analizuj, nie myśl o tym dyskomforcie, tylko go poczuj. Użyj skali od 1 do10, gdzie jeden to najmniej, a 10 jest tego dużo. I teraz tylko zauważ, ile tego jest?

To wszystko.
To jest jak pierwsze dni z zegarkiem, który mierzy tętno: nie zmieniasz jeszcze nic — uczysz się widzieć, kiedy rośnie.

Jak to wykorzystać w praktyce.

Możesz „Minutę Mocy” wykorzystywać na co dzień w trudnych momentach:

1. Przed spotkaniem — bo wtedy ciało często już „wie”, że będzie napięcie.
2. Przed trudną rozmową — bo tam najłatwiej wchodzi kontrola albo ostry ton.
3. Gdy masz impuls, żeby zrobić coś za kogoś — bo to często nie jest strategia, tylko automatyzm.

I teraz ważne: dzisiaj nie zmieniasz zachowania. Dzisiaj uczysz się łapać moment „tuż przed”. To jest fundament. Bo bez fundamentu wszystko, co zrobimy później, będzie tylko kolejną techniką, którą będziesz próbowała wykonywać idealnie.

Jeśli miałabym Ci zostawić jedno zdanie na dziś, to byłoby to:

„Moje ciało nie przesadza. Ono mnie informuje.”

I tę informację my będziemy traktować poważnie — spokojnie, metodycznie, bez dramatu. Bo to jest właśnie dojrzała siła czyli moc..

Twoje zadanie po tej lekcji to nie „zmiana życia”.
Twoje zadanie to: przez 3 dni z rzędu raz dziennie zrobić sobie „Minutę Mocy” i zapisać:

• 1 sygnał z ciała,
• jego intensywność w skali od 1–10,
• sytuację, w której się pojawił, lub osobę, przy której ciało wysłało sygnał.

Tylko i aż tyle.

Do tej lekcji daję Ci dodatkowe bonusy, które możesz sobie wydrukować i z nich korzystać. Daje Ci do dyspozycji:

• Listę najczęstszych objawów psychosomatycznych i co one mogą oznaczać dosłownie i metaforycznie.
• Medytację – „Cicha rozmowa z ciałem”, która możesz sobie odsłuchiwać i skanować swoje ciało w poszukiwaniu sygnałów.

W kolejnym module – zajmiemy się jeszcze większymi wyzwaniami dla silnej kobiety, a mianowicie – stawianiem granic.

BONUS – Psychosomatyka – mapa ciała

Psychosomatyka to podejście, które pokazuje, że ciało i emocje tworzą jeden system.

To interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się związkiem między psychiką (emocjami, stresem, przekonaniami) a ciałem i jego objawami. Zakłada, że nasz stan emocjonalny i długotrwałe napięcie psychiczne mogą wpływać na funkcjonowanie organizmu i prowadzić do objawów fizycznych. Gdy przez długi czas żyjemy w napięciu, przeciążeniu lub ignorujemy swoje granice, ciało zaczyna wysyłać sygnały ostrzegawcze.
Objaw nie jest problemem do uciszenia – jest informacją do usłyszenia.

Ten dodatek do modułu kursu „Ciało jako system wczesnego ostrzegania” pokaże Ci, że ciało reaguje na przeciążenie psychiczne wcześniej, niż jesteśmy tego świadome.
Objaw nie jest wrogiem. Jest sygnałem.

Silna kobieta często:

• ignoruje emocje,
• tłumi zmęczenie,
• działa mimo napięcia.

Ciało tego nie ignoruje i zaczyna mówić poprzez:

• bezsenność,
• napięcie karku,
• problemy żołądkowe,
• bóle głowy,
• kołatanie serca,
• przewlekłe zmęczenie.

W Twoim języku można to nazwać: Ciało wystawia fakturę za długotrwałe „dam radę”.

Bardzo ważne jest rozróżnienie, że psychosomatyka nie oznacza, że:

• choroba jest „Twoją winą”,
• wystarczy zmienić myślenie, żeby wszystko minęło.

To oznacza, że Twój przewlekły stres i życie ponad granicami i w trybie „muszę” mają realny, fizjologiczny wpływ na układ nerwowy, hormonalny i odpornościowy.

To jest biologia, nie metafizyka.

Ciało nie psuje się bez powodu. Ono reaguje na to, jak długo żyłaś w trybie „muszę”.

🌀 Jelita

Temat: granice, kontrola, puszczanie
Metafora: „Trzymam za dużo.” albo „Nic nie jest bezpieczne.”

• zaparcia
• biegunki
• zespół jelita drażliwego

👉 ciało mówi: „Albo trzymasz za mocno. Albo wszystko z Ciebie ucieka.”

🦴 Plecy (szczególnie dolne)

Temat: odpowiedzialność, ciężar
Metafora: „Za dużo na moich barkach.”

• bóle krzyża
• sztywność
• „łamanie” w plecach

👉 klasyczne u: kobiet-niezastąpionych, tych, które „muszą unieść”

🤲 Bark i kark

Temat: nadodpowiedzialność, czujność
Metafora: „Ciągle jestem gotowa.”

• napięcie
• ból karku
• sztywność

👉 ciało mówi: „Nie musisz być w pogotowiu cały czas.”

🦵 Kolana

Temat: elastyczność, pokora, zmiana
Metafora: „Nie chcę się ugiąć.”

• ból
• sztywność
• kontuzje

👉 często przy: oporze przed zmianą, byciu „nieugiętą” za wszelką cenę

😴 Chroniczne zmęczenie

Temat: życie wbrew sobie
Metafora: „Już nie mam z czego dawać.”

• brak energii
• sen, który nie regeneruje
• „zajechanie”

👉 to nie lenistwo. 👉 to wyczerpany system, nie słaba wola.

Pamiętaj, że:

Ciało mówi wtedy, gdy my milczymy.
Im dłużej je ignorujemy, tym głośniej musi mówić.

Gardło milknie, ręce dźwigają, oczy czuwają —
a ciało płaci rachunek za siłę, która nie ma gdzie odpocząć.

9 najczęstszych objawów psychosomatycznych silnych kobiet

Silna kobieta rzadko „pęka” nagle.
Najczęściej ciało najpierw wysyła sygnały ostrzegawcze.

1. Przewlekłe napięcie karku i barków

Co się dzieje fizjologicznie: Długotrwałe pobudzenie układu współczulnego (tryb walki/czuwania) powoduje stałe napięcie mięśni.

Co to często oznacza: „Dźwigam za dużo.” „Nie mogę się rozluźnić.” „Muszę być gotowa.”

To bardzo częsty objaw u: Nadodpowiedzialnej, Kontrolerki, Niezawodnej

2. Bezsenność / wybudzanie się między 2:00–4:00

Fizjologia: Podwyższony poziom kortyzolu i nadaktywność umysłu.

Psychiczny kontekst: trudność w odpuszczeniu kontroli, nadmierne analizowanie, lęk przed utratą kontroli

Ciało śpi.
Układ nerwowy nadal czuwa.

3. Problemy żołądkowo-jelitowe (IBS, napięcie brzucha)

Fizjologia: Jelita są silnie powiązane z układem nerwowym (oś mózg–jelita).

Częsty komunikat: „Nie trawię tej sytuacji.” „To jest dla mnie za dużo.” tłumiona złość, brak wyrażonych granic

To często objaw u: Ratowniczki, Matki Polki, Kobiety, która nie mówi „nie”

4. Kołatanie serca / uczucie ucisku w klatce

Fizjologia: Przewlekły stres podnosi aktywność układu współczulnego.

Psychiczny kontekst: życie w stałym napięciu, brak poczucia bezpieczeństwa, permanentna gotowość

Ciało mówi: „To tempo mnie przeciąża.”

Objaw nie jest wrogiem.
Jest informacją o tym, że żyjesz dłużej w napięciu niż w regulacji.

Co łączy większość objawów?

Przewlekłe pobudzenie układu nerwowego.
Silna kobieta często żyje na poziomie 6–7 napięcia jako „normie”.

To nie jest norma. To chroniczny stres adaptacyjny.

Gdyby moje ciało było moim najlepszym sprzymierzeńcem, co próbuje mi powiedzieć tym objawem?

Zakończenie Modułu 4

Doskonale! Umiesz słuchać i czytać sygnały z Twojego ciała.
W Module 5 zajmiemy się aktualizacją Twojego głównego oprogramowania i zmianą przekonań!

MODUŁ V
Niewspierające przekonania – aktualizacja oprogramowania

🏷 Odznaka: „Ta, która wybiera świadomie”

Czym są przekonania?

Przekonania to zdania, które uznajemy za prawdziwe i na ich podstawie podejmujemy decyzje. Nasze przekonania są filtrami, przez które interpretujemy otaczającą nas rzeczywistość. Powstają w naszej głowie, bo nie reagujemy bezpośrednio na fakty tylko na to, co o nich myślimy. Nasze przekonania odpowiadają na pytania:

• Co jest bezpieczne? Co musze zrobić, żeby być bezpieczna?
• Co jest możliwe?
• Kim jestem?
• Na co zasługuję?
• Co muszę zrobić, żeby być kochana?
• Co muszę zrobić, żeby przetrwać?

I choć często są nieuświadomione, mają ogromny wpływ na nasze:

• emocje,
• ciało,
• relacje,
• granice,
• poziom napięcia.

Dwa rodzaje przekonań

Mamy dwa rodzaje przekonań. Jedne nam służą i sprawiają, że życie jest spokojne, lekkie i bezpieczne. Te przekonania to Przekonania wspierające.

Te przekonania nam służą i wspierają – jak sama nazwa wskazuje, ponieważ:

• poszerzają wybór,
• wzmacniają sprawczość,
• budują zdrową tożsamość,
• pozwalają działać z mocy, a nie z lęku.

Przykłady:

• „Mogę się uczyć na błędach.”
• „Mam prawo do odpoczynku.”
• „Moja wartość nie zależy od wydajności.”
• „Mogę prosić o pomoc.”

Skupmy się zatem na tych ograniczających nas przekonaniach.

Czym one są?

Ograniczające przekonania to wewnętrzne przesłania, które przyjmujemy jako prawdę o sobie, o innych ludziach oraz o świecie. Są to często podświadome myśli i założenia, które kształtują nasze postrzeganie rzeczywistości i mogą wpływać na nasze decyzje, zachowania oraz możliwości w życiu. Mogą one pochodzić z różnych źródeł, takich jak wczesne doświadczenia życiowe, kultura, wychowanie, media oraz otaczające nas osoby.

Przykład:
Jeśli jako dziecko doświadczyłaś, że musiałaś być odpowiedzialna szybciej niż inne dzieci, mogło powstać przekonanie: „Muszę radzić sobie sama.”

I dobrze, że wtedy powstało takie przekonanie, bo wtedy to przekonanie „muszę sobie radzić sama” Cię uratowało – przetrwałaś. Problem zaczyna się wtedy, gdy to, co kiedyś było strategią przetrwania małej dziewczynki, zaczyna sterować Twoim dorosłym życiem. Bo przekonanie niestety nie siedzi tylko w głowie. Ono uruchamia emocje, napięcie w ciele i konkretne zachowania. Na przykład przekonanie: „Muszę być niezawodna.” powoduje:

• lęk przed tym, że zawiedziesz kogoś,
• napięcie w barkach,
• zgodę na wykonanie kolejnego zadania, pomimo braku sił.

I tak latami pielęgnujesz w sobie to przekonanie i coraz bardziej się nadużywasz.

Przekonania nie są oderwanym od całości elementem. Ja sama zrozumiałam jak bardzo są ważne i elementem jakiej większej układanki są dopiero wtedy jak poznałam model logicznych poziomów zmiany – czyli Piramidę Diltsa. Podzielę się teraz z Tobą tą wiedzą, bo wierzę, że on pomoże Tobie, tak samo jak pomógł mi w zmianie mojego życia.

Piramida Diltsa – gdzie naprawdę zaczyna się zmiana?

To model rozwojowy, który pokazuje, na jakich poziomach funkcjonujemy jako ludzie i na jakim poziomie zachodzi realna zmiana. To model używany w coachingu, psychologii rozwoju i pracy z przekonaniami.

To hierarchiczny model sześciu poziomów funkcjonowania człowieka:

1. Środowisko – gdzie jestem, z kim, w jakich warunkach?
2. Zachowanie – co robię?
3. Umiejętności – jak to robię?
4. Przekonania i wartości – w co wierzę? co uważam za prawdę?
5. Wartości – co jest dla mnie ważne?
6. Tożsamość – kim jestem?
7. Sens / Misja – po co to robię? czemu to służy?

Im niżej w piramidzie, tym poziom jest głębszy i bardziej wpływowy.

Piramida Diltsa służy do diagnozowania problemów. Na przykład, jeśli kobieta mówi:

„Nie potrafię stawiać granic.” - to może to wyglądać jak zwyczajny brak na poziomie jej umiejętności, ale gdy sprawdzimy poziom przekonań to często okazuje się, że tam jest lęk, że „Jeśli odmówię, stracę relację.”, a jeszcze głębiej - na poziomie tożsamości:
„Jestem tą, która musi być niezawodna.”

Ten przykład na tym obrazku piramidy Diltsa jako góry lodowej – wyglądałby tak:

• „Nie potrafię stawiać granic” – poziom umiejętności
• „Jeśli postawię granicę – stracę relację” – poziom przekonań
• „Jestem tą, która zgadza się na wszystko, jest niezawodna” – poziom tożsamości

Piramida pomaga zobaczyć, na jakim poziomie naprawdę jest problem.

Ja bardzo często w mojej pracy spotykam się z kobietami, które przychodzą i mówią mi: „Aśka – naucz mnie stawiać granice, ja chcę być asertywna” I ja oczywiście mogłabym pokazać im różne metody komunikacji, zasugerować nowe nawyki, wytłumaczyć mechanizmy, ale to prawie nigdy nie działa w praktyce. Dopiero jak w czasie naszych spotkań schodzimy na poziom: „Jakie jest twoje niewspierające Cię przekonanie, które powoduje, że nie potrafisz być asertywna i stawiać granic? To wtedy się okazuje, że to nie chodzi o brak umiejętności tylko o lęk, że jak zacznę odmawiać – to ludzi przestaną mnie lubić. I wtedy pracujemy nad zmiana tego przekonania, a jak ono się zmieni – to wtedy nowe nawyki i zachowania pojawiają się same z siebie.

Model Diltsa pokazuje nam, że przekonania są fundamentem do zmiany, ale to jeszcze nie oznacza, że da się je zmienić, bo wiele kobiet dalej zaprzecza i myśli:

• „Taka już jestem.”
• „Taki mam charakter.”
• „Tak mnie wychowano.”

I tu mam dobrą wiadomość, bo zmiana przekonań nie jest tylko kwestią motywacji.
Jest też kwestią wprowadzania w życie nowych mechanizmów i nowych strategii działania.

Jak zmienić ograniczające przekonania?

Zmiana ograniczających przekonań to proces, który wymaga zaangażowania i czasu. Jednak dzięki odpowiednim strategiom można skutecznie przekształcić te negatywne myśli w pozytywne przekonania, które wspierają rozwój osobisty i zawodowy. Oto kilka sposobów pracy z ograniczającymi przekonaniami, z uwzględnieniem coachingu:

Identyfikacja ograniczających przekonań

Pierwszym krokiem jest rozpoznanie, jakie dokładnie przekonania działają na naszą niekorzyść. Coaching może tu pełnić kluczową rolę, ponieważ coach, poprzez zadawanie pytań, może pomóc w uświadomieniu sobie tych przekonań. Sesje coachingu mogą prowadzić do głębszej introspekcji i odkrycia podstawowych przekonań, które kierują naszymi działaniami.

Zrozumienie pochodzenia przekonań

Ważne jest, aby zrozumieć, skąd się wzięły nasze ograniczające przekonania. Często mają one źródło w wczesnym dzieciństwie. Dlatego w tym kursie sporo czasu spędziłaś na lekcjach, których zadaniem była identyfikacja tych momentów i zrozumieniu, jak przeszłe doświadczenia wpłynęły na obecne przekonania i życie.

Budowanie nawyków

Zmiana ograniczających przekonań to również proces budowania nowych nawyków myślenia i działania.

Zwiększanie świadomości emocjonalnej

Ograniczające przekonania często są związane z negatywnymi emocjami. Praca z z terapeutą lub coachem może pomóc w lepszym rozumieniu i zarządzaniu emocjami, co jest kluczowe w procesie przekształcania przekonań.

Eksploracja wartości i celów

Eksploracja osobistych wartości i celów, które są niezwykle ważne w procesie zastępowania ograniczających przekonań. To one stanowią fundament dla nowych, konstruktywnych przekonań.

W pracy z ograniczającymi przekonaniami ważna jest cierpliwość i wytrwałość. Każdy krok, nawet najmniejszy, w kierunku zmiany jest wartościowy i przybliża nas do życia,

Jak sama widzisz jest wiele metod zmieniania niewspierających przekonań. Jedne są bardziej naukowe inne bardziej magiczne, ja osobiście praktykowałam chyba już wszystkie – od pracy z energią, podświadomością, hipnozą, dzisiaj jednak chcę ci pokazać 3, te najbardziej opierające się na nauce.

Psychologiczne mechanizmy i modele zmiany (aktualizacji przekonań).

Neuroplastyczność – nasz mózg nie jest betonem.

Neuroplastyczność mózgu to zdolność mózgu do tworzenia nowych połączeń neuronalnych i zmieniania już istniejących pod wpływem doświadczeń, myśli i powtarzanych zachowań.

Oznacza to, że to, co regularnie myślisz i robisz, wzmacnia określone „ścieżki” w mózgu. Tak samo możliwe jest budowanie nowych, bardziej wspierających sposobów reagowania.

Piramida Diltsa mówi nam, gdzie leży zmiana, a neuroplastyczność pokazuje nam, że zmiana jest możliwa.

Neuroplastyczność mówi, że to, co powtarzamy, wzmacnia połączenia neuronalne.

Jeśli przez 20 lat powtarzałaś: „Nie mogę zawieść”. Twój mózg zautomatyzował tę ścieżkę i na co dzień działasz automatycznie, na szczęście mózg może tworzyć nowe ścieżki, ale pamiętaj – to nie dzieje się magicznie np. przez jednorazową afirmację! To jest możliwe tylko przez wielokrotnie powtarzane doświadczenie nowej reakcji.

Pewnie zapytasz teraz – to ile razy mam powtarzać nowy nawyk, nowe zachowanie, żeby neuroplastycznosc zadziałała?

Nie ma jednej magicznej liczby.

Badania nad tworzeniem nawyków (np. Phillippa Lally, University College London) pokazują, że utrwalenie nowego nawyku zajmuje średnio ok. 66 dni, ale zakres wahał się od 18 do nawet 254 dni – w zależności od:

• złożoności zachowania,
• częstotliwości powtarzania,
• emocjonalnego znaczenia,
• kontekstu.

Czyli: to nie liczba dni jest kluczowa, tylko regularność i powtarzalność w podobnym kontekście.

Co się dzieje w mózgu?

• Stara ścieżka nie znika.
• Nowa zaczyna się wzmacniać.
• Z czasem nowa reakcja staje się szybsza i mniej kosztowna energetycznie.

To właśnie jest neuroplastyczność:

Neurony, które aktywują się razem – łączą się razem.

Kluczowe czynniki, które przyspieszają zmianę

1. Powtarzalność – regularność jest ważniejsza niż intensywność.
2. Emocjonalne zaangażowanie – im silniejsze emocje, tym szybsze uczenie.
3. Bezpieczeństwo – jeśli układ nerwowy nie jest w trybie zagrożenia, zmiana zachodzi łatwiej.
4. Małe kroki – mózg lubi wykonalne zmiany.

Co możesz powiedzieć w kursie

Zmiana przekonań nie dzieje się dlatego, że zrozumiałaś coś intelektualnie.
Dzieje się wtedy, gdy kilkadziesiąt razy zareagujesz inaczej niż zwykle.

Nie przysłowiowe 21 dni. Nie jedno postanowienie.

Tylko powtarzalne doświadczenie nowego wyboru.

Próbuj zatem – małymi krokami, ale próbuj! Wierzę, że potrafisz to zrobić – bo masz świetną motywację – żeby uczynić twoje życie lżejszym.

CBT pokazuje, że kluczowy element to myśl.
Jeśli zmieni się myśl, zmieni się cała reszta łańcucha.

Do czego służy CBT?

CBT pomaga:

• rozpoznawać automatyczne myśli,
• podważać przekonania, które utrzymują napięcie,
• uczyć się bardziej elastycznego myślenia,
• zmieniać reakcje bez walki z emocjami.

W kontekście tego kursu CBT służy do:

• rozbrajania przekonań typu „muszę”,
• zauważania, jak myśl utrzymuje Cię w trybie przetrwania,
• odzyskiwania wpływu.

Dlaczego CBT działa?

Bo gdy zmienia się interpretacja:

• spada napięcie,
• ciało wychodzi z mobilizacji,
• zachowanie przestaje być automatyczne.

CBT nie zmienia świata. Zmienia filtr, przez który go widzisz.

PODSUMOWANIE

To nie sytuacja mnie przeciąża. To znaczenie, które jej nadaję.

Najczęstsze schematy silnych kobiet

Nie jesteś sama, z mojego doświadczenia, a pracowałam z setkami kobiet i sama kiedyś tak miałam… 70-80% kobiet ma takie same „niezdrowe” schematy działania:

• Nadmierna odpowiedzialność -„To ode mnie zależy.” „Jeśli ja tego nie zrobię, nikt tego nie zrobi.”
• Wysokie standardy / perfekcjonizm - „Zawsze można lepiej.” „Nie wolno mi popełniać błędów.”
• Poświęcanie siebie - „Moje potrzeby mogą poczekać.” „Najpierw inni.”
• Brak prawa do słabości - „Muszę być silna.” „Nie mogę się rozsypać.”

Jak rozpoznać u siebie aktywację schematu?

Schemat można rozpoznać po trzech sygnałach:

1. Reakcja jest silniejsza niż sytuacja.
2. Emocja jest znajoma, jak „stare uczucie”.
3. Pojawia się automatyzm.

Możesz zapytać siebie:

• Czy ta reakcja jest proporcjonalna?
• Czy to uczucie znam z dawnych lat?
• Czy czuję się znów jak „mała ja”?

Dlaczego to działa?

Bo schemat traci siłę, gdy:

• zostaje nazwany,
• przestaje być nieświadomy,
• pojawia się dorosła, świadoma reakcja.

PODSUMOWANIE

Schemat nie jest Twoją tożsamością. To stara strategia, którą możesz zaktualizować.

Teraz zapraszam do praktycznej części tego modułu – czyli do ćwiczeń. Zadaniem tych ćwiczeń jest identyfikacja twoich niewspierających Cię już przekonań i zrobienie pierwszych malutkich kroków w kierunku ich zmiany. Zapraszam Cię do tworzenia nowych połączeń neuronowych w twoim mózgu, bo dzięki temu Twój CUD będzie szczęśliwy i zdrowy! Miłej pracy!

Zakończenie Modułu 5

Gratulacje! Twoje oprogramowanie mentalne zostało zaktualizowane.
W Module 6 przejdziemy do praktyki relacyjnej: Granic, które nie są walką, oraz wielkiego Testu Asertywności!

MODUŁ VI
Granice, które nie są walką

🏷 Odznaka: „Sparring Partnerka”

Uśmiechu numer osiem.
Tłumaczenia się.
Przepraszania za swoje potrzeby.
Albo… milczenia, a potem wybuchu.

Może znasz ten moment, kiedy mówisz „tak",
a całe Twoje ciało mówi „nie".

Gardło się zaciska.
Brzuch twardnieje.
W środku pojawia się cichy bunt.

Ale Ty i tak mówisz „tak".
Bo przecież… musisz.

Musisz być profesjonalna.
Musisz być dobrą matką.
Musisz być partnerką, na której można polegać.
Musisz być silna.

I może już widzisz, że to „muszę"
kosztuje Cię więcej niż jesteś gotowa dalej płacić.

Granice nie są buntem.
Nie są atakiem.
Nie są egoizmem.

Granice są momentem, w którym przestajesz zdradzać siebie.

I ten moduł nie nauczy Cię walczyć. On nauczy Cię mówić spokojnie.

Bo dojrzała siła nie krzyczy. Ona wybiera.

To jest bardzo ważne, żeby traktować granice jako regulacje, a nie reakcje, bo granice stawiane z napięcia brzmią jak atak, granice stawiane z regulacji brzmią jak spokój.

Dlatego dopiero teraz mówimy o tym w kursie, bo Ty z poprzednich modułów już wiesz jak regulować swoje ciało, jak aktualizować ograniczające Cię przekonania i wiesz jak wysoka cenę możesz zapłacić jak będziesz działać bez regulacji. Bo stawianie granic bez wcześniejszej regulacji będzie albo:

• uległością,
• albo wybuchem.

Kolejnym wyzwaniem w stawianiu granic jest fakt, że stawianie granic nie wymaga tłumaczenia się. To jest mega trudne dla silnych kobiet, bo one mają tendencję do:

• nadmiernego uzasadniania i/lub tłumaczenia,
• przepraszania,
• łagodzenia,
• ratowania emocji innych.

Tymczasem zdrowa granica może brzmieć krótko:

„Nie wezmę tego projektu."
„Nie przyjadę."
„Nie zgadzam się."

Kropka.

Stawianie granic nie jest brakiem empatii. Możesz powiedzieć „nie" i być ciepła. Możesz odmówić i być życzliwa. Możesz postawić granicę i nadal być w relacji. Granica nie niszczy relacji. Ona eliminuje napięcie, które ją powoli niszczy.

PODSUMOWANIE

Komunikat granicy, który nie potrzebuje tłumaczenia, ma trzy części. I to jest proste jak konstrukcja mostu 🙂

Po pierwsze: fakt — co jest sytuacją.
Po drugie: granica — co jest Twoją decyzją / zasadą.
Po trzecie: następny krok — co robimy zamiast.

W praktyce to brzmi tak:

„Widzę, że temat jest pilny. Dziś nie wchodzę w to. Wracam jutro do 12:00 z decyzją."

Albo:

„Rozumiem, że chcesz to domknąć teraz. Ja dziś nie zostaję po godzinach. Jeśli chcesz, możemy ustawić 30 minut jutro rano."

Granica nie jest aktem odwagi wobec innych. Jest aktem lojalności wobec samej siebie.

Dlatego stawianie granic może uruchamiać nieświadomy lęk: „Jeśli odmówię, przestaną mnie chcieć."

I ciało natychmiast wchodzi w mobilizację, w stres, w napięcie, a w głowie pojawiają się setki myśli na minutę … czarne scenariusze: co się wydarzy, co ja zrobię jak „przestaną mnie chcieć".

Kolejnym silnym mechanizmem jest schemat poświęcenia siebie, czyli: „Moje potrzeby mogą poczekać.", „Najpierw inni."

Ten schemat niestety historycznie bardzo często był nagradzany społecznie.

Dobra córka.
Dobra uczennica.
Dobra pracownica.
Dobra matka.

Stawianie granic w tym schemacie działania burzy ten obraz. Bo przecież jest nawet takie powiedzenie i książka… „Grzeczne (dobre) dziewczynki idą do nieba, a niegrzeczne (nie dobre) – idą tam, gdzie chcą." A my przecież chcemy być grzeczne – tak nas nauczono, takie były normy społeczne i oczekiwania wobec dziewczynek. Niebo – zwłaszcza w Polsce – katolickim kraju – najwłaściwszym miejscem🙂

Następnym „gwoździem do trumny" w stawianiu granic jest nadmierna odpowiedzialność. Silne kobiety często czują: „To ode mnie zależy." I nawet jeśli ktoś mógłby wziąć tą odpowiedzialność, one i tak ją przejmują. Granica wtedy brzmi jak:
„Nie zrobię czegoś, co powinnam zrobić."

A to uruchamia poczucie winy.

Ostatnim już elementem, który może być wyzwaniem w stawianiu granic jest mit, w który wierzyłaś przez lata. Nie wynika on z braku jakiejś umiejętności. Jest po prostu mitem – czyli prawdą powtarzaną tak długo i tak często, że prawie wszyscy w to uwierzyli🙂. To mit silnej kobiety. Silna kobieta w tym micie to ta, która radzi sobie sama.
To ta, która nie narzeka, która nie potrzebuje, która ogarnia, która się nie rozsypuje. To kobieta, która jest dzielna, odpowiedzialna, niezawodna.

Tylko niestety w tym obrazie silnej kobiety nie ma miejsca na „nie". Nie ma miejsca na zmęczenie, nie ma miejsca na ograniczenia. Bo jeśli jesteś silna, to przecież dasz radę.

I właśnie tu pojawia się pułapka.

Jeśli Twoja tożsamość została zbudowana wokół bycia „tą, która zawsze daje radę",
to każda granica może być odebrana jak pęknięcie w tym wizerunku.

Granica zaczyna brzmieć jak słabość. Jak egoizm. Jak rezygnacja z bycia „tą dobrą".

A przecież przez lata byłaś za to nagradzana - za Twoją wytrzymałość, za odpowiedzialność i za to, że można było na Tobie zawsze polegać.

Więc kiedy dziś próbujesz powiedzieć „nie", niemal pewne jest, że w środku może pojawić się niepokój: „To nie ja.", „Tak nie wypada.", „Silne kobiety tak nie robią."

3 rodzaje reakcji na naruszenie granicy.

Zanim nauczysz się stawiać granice, warto najpierw zobaczyć, jak reagujesz wtedy, gdy ktoś je przekracza. Bo granice to nie tylko słowa, które wypowiadasz. To także sposób, w jaki Twoje ciało i psychika reagują w trudnym momencie.

Często myślimy, że problemem jest brak umiejętności, że nie wiemy, jak powiedzieć „nie" lub że brakuje nam odwagi. A prawda jest taka, że większość z nas reaguje automatycznie. Nie dlatego, że jesteśmy słabe tylko dlatego, że przez lata wytrenowałyśmy określony sposób ochrony samej siebie.

W tym punkcie przyjrzymy się trzem najczęstszym reakcjom na naruszenie granicy.
Nie po to, by się oceniać. Ale po to, by zobaczyć, gdzie dziś jesteś — i z jakiego miejsca zaczynasz. Bo dopiero gdy zobaczysz swój automatyzm, możesz zacząć wybierać świadomie.

Kiedy ktoś przekracza Twoją granicę - świadomie lub nie - Twoje ciało i psychika reagują.

I najczęściej nie jest to świadoma decyzja - to automatyczna reakcja.

To też jest próba ochrony granicy. Tylko że odbywa się kosztem relacji. Ciało jest wtedy w pełnej mobilizacji. To już nie komunikat. To jest gwałtowna reakcja.

Agresja bywa efektem długo tłumionych „nie".

Asertywność (postawa asertywna) – komunikuję

To reakcja, w której:

• uznajesz swoje potrzeby,
• uznajesz istnienie drugiej osoby,
• komunikujesz spokojnie i jasno.

Bez tłumaczenia się. Bez ataku. Bez poczucia winy.

Asertywność brzmi jak: „Nie podejmę się tego projektu.", „Nie mam na to przestrzeni.", „Nie zgadzam się."

Krótko. Konkretnie. Spokojnie. To nie jest walka. To wybór.

Jest jeszcze jedna strategia reakcji na naruszanie granic. Klasyczny model jej nie uwzględnia. Ja jednak z pełną świadomością zdecydowałam się Ci ją pokazać, bo myślę, że dość często mamy z nią do czynienia w naszym życiu – zarówno tym zawodowym jak i prywatnym. Ta strategia to manipulacja, czyli ukryta agresja albo agresja pasywna.

Postanowiłam o tym wspomnieć, bo wiele osób:

• nie identyfikuje się z agresją,
• uważa się za „miłe",
• a jednocześnie regularnie narusza granice w sposób pośredni.

To właśnie takimi przekonaniami wykształciłam sobie przez lata strategię: „Będę grzeczna, ale i tak postawię na swoim." Potem wyczytałam, że to jest bardzo częsta forma maski u osób, które wcześniej były uczone uległości. A ja dokładnie tak miałam – miałam bardzo wymagającą mamę, byłam uczona, że „dzieci i ryby głosu nie mają" – więc musiałam być uległa.

Podjęłam ten wrażliwy temat, bo moją intencją jest wzrost Twojej samoświadomości, rozpoznanie u siebie samej lub u innych tych „czystych intencji", które tak naprawdę ranią i zrozumienie, że brak komunikatu „wprost" - też jest komunikatem.

I co ważne i chcę podkreślić to fakt, że osoby stosujące taką strategie jak ja - nie są „manipulatorami". One (w tym ja) nie potrafią inaczej. Więc jeśli masz podobnie jak ja i teraz uczciwie przyznasz to przed sobą – to bądź dla siebie życzliwa, bo właśnie po to jesteś w trakcie tego kursu, żeby to rozpoznać i zmienić, jeśli chcesz.

Która z tych reakcji jest Twoją automatyczną?

I ile kosztuje Cię ona w dłuższej perspektywie?

Jak najczęściej reagujesz na naruszanie Twoich granic?

Kto w twoim otoczeniu (praca, dom) najczęściej narusza Twoje granice?

Wobec kogo jest Ci najtrudniej?

PODSUMOWANIE

Uległość
👉 Kiedy rezygnujemy z siebie – osłabiamy poczucie własnej wartości.

Agresja
👉 Kiedy stawiamy siebie ponad innymi – naruszamy więź.

Manipulacja
👉 Kiedy unikamy wprost komunikatu – podkopujemy zaufanie.

Asertywność
👉 Kiedy uznajemy wartość siebie i drugiej osoby – wzmacniamy relację.

Zakończenie Modułu 6

Gratulacje! Ukończyłaś Moduł 6.
Jesteś gotowa na Moduł 7: Nowy Słownik Silnych Kobiet.

MODUŁ VII
Nowy słownik dla silnych kobiet

O granicach

• „Nie wypada" → „Nie chcę"
• „Nie chcę robić problemu" → „Moje potrzeby są ważne"
• „Jakoś to wytrzymam" → „Nie muszę wytrzymywać"

O zmęczeniu i ciele

• „Jeszcze dam radę" → „Już czuję, że to za dużo"
• „To nic takiego" → „To jest dla mnie ważne"
• „Nie przesadzaj" (do siebie) → „Słucham siebie"

• „Nie muszę być silna, żeby zasługiwać."
• „Moja wartość nie zależy od tego, ile uniosę."
• „Odpoczynek nie jest nagrodą."
• „Granica nie jest agresją."
• „Mogę wybierać siebie bez tłumaczenia."

🔑 Zdanie zamykające słownik

Nie chodzi o to, żeby robić mniej.
Chodzi o to, żeby przestać robić przeciwko sobie.

Albo jeszcze ciszej:

Gdy zmieniasz język,
zmienia się miejsce, z którego żyjesz.

O granicach

• „Muszę być dostępna" → „Ustalam jasne ramy"
• „Nie teraz na odpoczynek" → „Odpoczynek jest częścią skuteczności"

🔑 Zdanie mocy liderki:

Nie muszę wszystkiego unosić, żeby prowadzić.

O czasie dla siebie

• „Może kiedyś" → „Teraz też mam prawo"
• „Najpierw wszyscy" → „Ja też należę do tej rodziny"

🔑 Zdanie mocy matki:

Nie muszę się poświęcać, żeby kochać.

O granicach

• „Dla świętego spokoju" → „Spokój zaczyna się we mnie"
• „Nie chcę go zranić" → „Prawda nie jest krzywdą"

🔑 Zdanie mocy partnerki:

Nie muszę się umniejszać, żeby być w relacji.

🌑 NOWY SŁOWNIK: KOBIETA WOBEC SAMEJ SIEBIE

(od samoprzemocy do wewnętrznej mocy)

To nie jest słownik „pozytywnego myślenia".
To jest zmiana relacji z samą sobą.

🔁 ZAMIAST → WYBIERAM

O wartości

• „Za mało robię" → „Jestem wystarczająca, nawet gdy odpoczywam"
• „Powinnam więcej" → „Robię tyle, ile mam dziś zasobów"
• „Inne dają radę lepiej" → „Nie porównuję swojego wnętrza do cudzej fasady"

🧠 Zdania mocy do oswojenia

(czytaj powoli – nie muszą od razu „wchodzić")

• „Nie muszę siebie naprawiać, żeby zasługiwać."
• „Moja wartość nie rośnie wraz z wysiłkiem."
• „Mogę być dobra dla siebie, nawet gdy świat wymaga."
• „Nie jestem projektem do ulepszenia."
• „Moc zaczyna się od zgody na siebie."

🔑 Zdanie, które domyka słownik

Najdłuższa relacja w Twoim życiu
jest z Tobą samą.
Niech będzie oparta na mocy, nie przemocy.

Albo jeszcze ciszej:

Nie muszę już być dla siebie polem bitwy.
Mogę być domem.

Zakończenie Modułu 7

Gratulacje! Ukończyłaś Moduł 7.